Viết văn bản nghị luận về tác phẩm Chí Phèo 9 điểm

Viết văn bản nghị luận về tác phẩm Chí Phèo là bài tập mà các em học sinh lớp 11 sẽ cần khi giáo viên giao về nhà. Qua ngòi bút hiện thực sắc sảo và tấm lòng nhân đạo sâu sắc, Nam Cao đã khắc họa một Chí Phèo tưởng chừng mất hết nhân tính nhưng vẫn khao khát được sống lương thiện. Bài viết dưới đây của Tailieupdf.vn sẽ giúp các em phân tích tác phẩm Chí Phèo đầy đủ, sâu sắc qua nội dung, nhân vật và những giá trị nghệ thuật đặc sắc.

Viết văn bản nghị luận về tác phẩm Chí Phèo

Nam Cao là một trong những cây bút hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Ông thường viết về những con người nghèo khổ, bất hạnh với cái nhìn sâu sắc và giàu lòng nhân đạo. Chí Phèo là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua cuộc đời đầy bi kịch của Chí Phèo, Nam Cao không chỉ phơi bày bộ mặt tàn nhẫn của xã hội thực dân phong kiến mà còn thể hiện niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người bị chà đạp và khát vọng được sống như một con người đúng nghĩa.

Chí Phèo vốn không phải một kẻ xấu. Hắn từng là một người nông dân lương thiện, có những ước mơ rất giản dị: một gia đình nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải, cùng nhau nuôi con. Thế nhưng, xã hội bất công đã đẩy Chí vào tù chỉ vì những mưu mô của Bá Kiến. Sau khi trở về, Chí đã thay đổi hoàn toàn cả về hình dạng lẫn tính cách. Hắn trở thành kẻ chuyên rạch mặt ăn vạ, chìm trong những cơn say và bị dân làng xa lánh. Bi kịch của Chí vì thế không đơn thuần là sự tha hóa mà sâu sắc hơn là bi kịch bị tước đoạt quyền làm người.

Đáng thương hơn, Chí Phèo dần nhận ra mình đã bị xã hội cự tuyệt. Những tiếng chửi mở đầu tác phẩm cho thấy Chí đang tuyệt vọng tìm kiếm một sự giao tiếp với con người. Nhưng đáp lại hắn chỉ là sự im lặng. Chí chửi trời, chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại rồi cuối cùng chửi “đứa nào không chửi nhau với hắn”. Không ai đáp lại. Chi tiết ấy cho thấy Chí đã bị đẩy ra ngoài cộng đồng, không còn được nhìn nhận như một con người.

Tuy nhiên, Nam Cao không để Chí Phèo mãi chìm trong bóng tối. Cuộc gặp gỡ với Thị Nở đã đánh thức phần người tưởng như đã mất trong Chí. Bát cháo hành giản dị nhưng chứa đựng sự quan tâm chân thành khiến Chí lần đầu tiên cảm nhận được hơi ấm của tình người. Sau những năm tháng triền miên trong men rượu, Chí bắt đầu nghe thấy tiếng chim hót, tiếng người đi chợ và tiếng những người chèo thuyền gõ mái chèo. Hắn nhận ra mình đã già, cô độc và khao khát được trở về cuộc sống bình thường. Đặc biệt, câu nói “Tao muốn làm người lương thiện!” chính là tiếng kêu đau đớn nhất của một con người đang muốn tìm lại chính mình.

Nhưng khát vọng ấy cuối cùng bị dập tắt. Bà cô Thị Nở đại diện cho những định kiến khắc nghiệt của xã hội đã ngăn cản Thị đến với Chí. Khi cánh cửa trở về cuộc đời lương thiện đóng lại, Chí rơi vào tuyệt vọng. Hắn tìm đến Bá Kiến và giết chết kẻ đã đẩy mình vào con đường tha hóa, rồi tự kết liễu cuộc đời mình. Cái chết của Chí Phèo là một kết thúc bi thảm nhưng có ý nghĩa tố cáo sâu sắc: khi xã hội đã tước đoạt quyền làm người, ngay cả khát vọng lương thiện cũng có thể trở thành một con đường không thể đi tới.

Qua hình tượng Chí Phèo, Nam Cao thể hiện giá trị hiện thực sâu sắc khi phơi bày bộ mặt bất công, tàn nhẫn của xã hội nông thôn trước Cách mạng. Một người nông dân vốn lương thiện như Chí lại bị Bá Kiến và những thế lực xã hội đẩy vào tù, rồi từng bước bị tha hóa thành kẻ lưu manh, bị cả cộng đồng xa lánh. Đáng đau đớn hơn, khi Chí thức tỉnh và khao khát trở lại làm người lương thiện, xã hội lại khước từ hắn. Qua đó, tác phẩm cho thấy xã hội không chỉ bóc lột con người về vật chất mà còn hủy hoại nhân phẩm, tước đoạt quyền được sống và được làm người của họ.

Bên cạnh giá trị hiện thực, Chí Phèo còn chứa đựng giá trị nhân đạo sâu sắc. Nam Cao không nhìn Chí Phèo đơn thuần như một kẻ lưu manh đáng khinh mà đi sâu khám phá phần người vẫn còn tồn tại bên trong hắn. Chính tình yêu thương của Thị Nở đã đánh thức ở Chí những cảm xúc và khát vọng tưởng như đã mất: khát vọng được yêu thương, được hòa nhập và được sống lương thiện. Qua đó, nhà văn khẳng định bản chất lương thiện và khát vọng làm người luôn tồn tại trong con người, đồng thời đặt ra vấn đề đầy day dứt: muốn con người hoàn lương, xã hội phải trao cho họ một cơ hội trở về.

Về nghệ thuật, thành công nổi bật của tác phẩm trước hết nằm ở nghệ thuật xây dựng nhân vật và phân tích tâm lí. Chí Phèo vừa là hình ảnh điển hình của người nông dân bị tha hóa, vừa có một đời sống nội tâm và số phận riêng biệt. Nam Cao đặc biệt thành công khi xây dựng những chi tiết có sức ám ảnh như tiếng chửi – biểu hiện của sự cô độc và bị cự tuyệt; bát cháo hành – biểu tượng của tình người đánh thức phần lương thiện; hay câu nói “Tao muốn làm người lương thiện!” – kết tinh khát vọng được trở về của Chí. Bên cạnh đó, cách kể chuyện linh hoạt, ngôn ngữ tự nhiên và giọng văn vừa chua xót vừa giàu yêu thương đã góp phần làm nổi bật bi kịch nhân vật và tư tưởng nhân đạo của tác phẩm.

Chí Phèo vì thế không chỉ là câu chuyện về một người nông dân bị tha hóa mà còn là câu chuyện đau đớn về quyền được làm người. Bằng ngòi bút hiện thực sắc sảo và tấm lòng nhân đạo sâu sắc, Nam Cao đã khiến người đọc vừa xót thương cho số phận Chí Phèo, vừa nhận ra giá trị quý giá của tình người và cơ hội được sống lương thiện. Đó cũng là lí do hình tượng Chí Phèo vẫn giữ nguyên sức ám ảnh trong văn học Việt Nam.